Περί συνθημάτων

Λίγα για τους πολλούς, Πολλά για τους λίγους.

Με αυτό το σύνθημα και πολλές παραλλαγές του, συνδικαλιστές και απλοί εργαζόμενοι βγαίνουν στο δρόμο και διεκδικούν, άλλοι κατ’ εντολή κι άλλοι αυθόρμητα.

Το σύνθημα αυτό καθ’ αυτό έχει τη σημασία του, αν και δεν είναι πια σίγουρο αν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα του σήμερα.

Η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης δεν έδειχνε ακριβώς αυτό, αν και ούτε το αντιπαρερχόταν. Η πολιτική που θα ακολουθηθεί από το ΔΝΤ… μάλλον δε θα έχει συγκεκριμένα ιδεολογικά ή ταξικά κριτήρια, άρα και το σύνθημα στην σημερινή εποχή στην Ελλάδα, μάλλον έχει πιο πολύ σχέση με το παρελθόν, παρά με το παρόν και το μέλλον. Παράλληλα με το σύνθημα αυτό ακούγονται φωνές (οι πιο πολλές δίκαιες) σχετικές με το «μάρμαρο». Ποιος καλείται να το πληρώσει και γιατί;

Αυτό είναι μάλλον και το πιο ουσιώδες σήμερα ερώτημα, μια και το ΔΝΤ θα αναλάβει όλα τα άλλα ζητήματα. Είναι ίσως το μόνο θέμα στο οποίο δε θα αναμιχθεί. Και δεν θα αναμιχτεί, αφενός γιατί στη «συζήτηση» αυτή έχουμε πολύ καλές επιδόσεις και μπορεί άνετα να σπαταλήσουμε μήνες αφήνοντας το ΔΝΤ να κάνει τη δουλειά του, αφετέρου γιατί η συζήτηση αυτή με το ισχύων νομικό σύστημα και τον ισχύοντα νόμο περί ευθύνης υπουργών είναι αδύνατον να καταλήξει σε κάθαρση (με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου).

Ίσως λοιπόν αυτό το τελευταίο να είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να επικεντρωθούμε. Όχι για να αποφύγουμε τη συζήτηση σχετικά με τα μέτρα του ΔΝΤ (τα οποία βεβαίως και θα είναι πολλαπλώς αιχμηρά και τραυματικά για τον κοινωνικό μας ιστό), αλλά για να αποκτήσουμε μια ρεαλιστική εικόνα της κατάστασης και κυρίως, για να βρούμε το πώς δε θα ξανάρθουμε στην ίδια θέση.

Για να αποφύγουμε λοιπόν επανάληψη του ίδιου οδυνηρού «παραμυθιού» χρειάζεται άμεση αλλαγή του Συντάγματος σε άρθρα που αφορούν στην πολιτική ευθύνη, στο ρόλο και στη διάκριση των εξουσιών, στο ρυθμιστικό ρόλο του κράτους στην τήρηση των κανόνων της ανταγωνιστικότητας σε κάθε μορφή παραγωγής και διαχείρισης του πλούτου, στα εργασιακά δικαιώματα και στις υποχρεώσεις του κράτους προς τον πολίτη.

Μέχρι όμως να ολοκληρωθεί αυτή η συνταγματική μεταρρύθμιση, χρειάζονται και μερικές άμεσες κινήσεις, που ίσως απαιτούν τη χρήση του «πέλεκυ». Η λειτουργία του Κράτους πρέπει να αλλάξει νοοτροπία και να αποκεντρωθεί. Ο «Καλλικράτης» είναι απλώς ασπιρίνη σε καρκινοπαθή ασθενή. Προέχει η ριζική αλλαγή του Δημοσιοϋπαλληλικού Κώδικα, η απεξάρτηση της Δικαιοσύνης από την εκάστοτε Κυβέρνηση, η άμεση άρση του ισχύοντος νόμου περί ευθύνης Υπουργών, η άμεση κατάργηση της παραγραφής από τις ευθύνες διαχείρισης του δημοσίου χρήματος και των κοινωνικών αγαθών. Η λειτουργία της αγοράς πρέπει να αποκτήσει πιο ουσιαστικό έλεγχο του κράτους σε ότι αφορά στην τήρηση των κανόνων της ανταγωνιστικότητας και στην τήρηση των νόμων που διέπουν την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Το κράτος από την πλευρά του πρέπει να φιλελευθεροποιήσει τους κανόνες αξιοποίησης της περιουσίας του και να σταματήσει την αποτυχημένη προσπάθεια «ανταγωνισμού» και διαπλοκής με τους όποιους φορείς της αγοράς διατηρεί και τους πλουτίζει με χρήματα του λαού.

Το να πληρώσουν αυτοί που φταίνε, είναι το σύνθημα που είναι πιο ουσιώδες και αξιοποιήσιμο στις μέρες μας. Το θέμα είναι ότι για να γίνει πραγματικότητα, πρέπει πρώτα να αλλάξει συθέμελα το νομικό σύστημα και η λειτουργία του κράτους. Το πολιτικό θάρρος για μια τέτοια απόφαση φάνηκε πώς δεν είχε η κυβέρνηση Καραμανλή, πολύ φοβάμαι όμως πως δεν το έχει ούτε κυβέρνηση Παπανδρέου, η οποία άλλωστε προτιμά από ό,τι φαίνεται να μεταφέρει ευθύνες και να αποποιείται τα πάντα, δυστυχώς…


Ν. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ
Εκπαιδευτικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών